Baza wiedzy

Zapoznaj się z naszymi artykułami.
Może znajdziesz w nich rozwiązanie swojej sprawy.

Adwokat Opole, Adwokat Opole, Adwokat Nysa, Adwokat Strzelce Opolskie
  • 08

  • 7.2020

Kredyt we frankach- stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie unieważnienia umowy kredytowej

W dniu 11 grudnia 2019 r. Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie prowadzonej pod sygn, akt V CSK 382/18, w którym po raz pierwszy uznał, że wadliwy mechanizm indeksacji prowadzi do unieważnienia umowy kredytu. W dniu 23 kwietnia 2020 r. opublikowane zostało uzasadnienie ww. wyroku, które wskazało drogę postępowania dla osób posiadający kredyt we frankach szwajcarski. 

Poniżej omówienie najważniejszych założeń wskazanych w uzasadnieniu wyroku.

1. Unieważnienie umowy kredytu

Sąd Najwyższy wskazał, że brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem, o którym mowa w art. 3851 § 1 k.c., oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, chyba że konsument następczo udzieli “świadomej, wyraźnej i wolnej zgody” na to postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywróci mu skuteczność. Brak takiej zgody musi być postrzegany jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.

Sąd Najwyższy krytycznie odniósł się do możliwości utrzymania umowy kredytu w mocy bez klauzul abuzywnych, albowiem jest to zbyt daleko idące przekształcenie umowy.  Tym samym wskazał, że wcześniejsze stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii było błędne, ponieważ zakładało możliwość uzupełnienia umowy kursem średnim NBP. Było to tzw. „odfrankowanie” umowy kredytowej, które powodowało, że kredyt stawał się kredytem złotowy. W związku z powyższym, zdaniem Sądu Najwyższego właściwe jest unieważnienie całej umowy kredytowej, albowiem abuzywne klauzule indeksacyjne stanowią główne świadczenia stron, a których wyeliminowanie przekształci umowę tak dalece, że powstać może umowa o odmiennym charakterze.

W swoim uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził m.in., że „określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron – a tym samym postanowienia umowne wprowadzające takie mechanizmy są niedozwolone” oraz że „stwierdzenie, że świadczenie spełnione (nadpłacone) przez kredytobiorcę na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym oznacza, iż co do zasady podlega ono zwrotowi, choćby kredytobiorca był równolegle dłużnikiem banku”.

Zapraszamy do Kancelarii Adwokackiej w Opolu JHC Adwokaci pomogą Państwu z umową frankową.

2. Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez bank

Konsekwencją powyższego jest uprawnienie banku do dochodzenia roszczeń z tytułu korzystania z kapitału w przypadku unieważnienia umowy kredytowej przez sąd. Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wyklucza w sposób jednoznaczny takiej możliwości. Stanowisko to jest natomiast sprzeczne z dotychczas wyrażonym poglądem Rzecznika Finansowego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku „Zbyt uproszczone jest też stwierdzenie, że wskutek uznania podstaw do żądania przez bank wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału unikałby on negatywnych konsekwencji związanych z zastrzeżeniem niedozwolonego postanowienia. W wielu przypadkach otrzymane wynagrodzenie byłoby znacznie niższe niż świadczenia konsumenta spełniane na podstawie niedozwolonej klauzuli (z uwzględnieniem ryzyka kursowego), a ponadto nieważność umowy nieuchronnie prowadzi do upadku zabezpieczeń akcesoryjnych (w tym zwłaszcza hipoteki), co istotnie zwiększa ryzyko banku. Dodatkową negatywną konsekwencją jest też pozostawienie w ręku konsumenta decyzji co do upadku umowy, która może być podjęta z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności i aktualnej sytuacji rynkowej (w tym aktualnej ‘ceny’ kredytu, którego zaciągnięcie może być niezbędne w celu zaspokojenia należności banku)”.

Jednocześnie Sąd zaznaczył, że termin przedawnienia roszczeń banku z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z tego tytułu może zacząć biec dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę decyzji dotyczącej unieważnienia umowy, tym samym wykluczył przyjęcie, że początek biegu terminu przedawnienia należy wiązać z datą uruchomienia kredytu.

Podsumowując, powyższy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. należy uznać za korzystny dla kredytobiorców. Sąd Najwyższy zasugerował, że unieważnienie umowy kredytowej może spowodować wytoczenie przez bank powództwa przeciwko kredytobiorcom celem rozliczenia się z zawartej umowy, jednak nie wskazał przy tym, że roszczenie takiej pozostaje w pełni uzasadnione. Z tych względów kredytobiorcy nie powinni obawiać się wytoczenia sprawy sądowej przeciwko bankowi z tytułu zawartej umowy kredytowej we frankach szwajcarskich.

Tekst przygotowała i opracowała Kancelaria Prawna JHC Adwokaci w Opolu. Służymy pomocą przy sprawach związanych z umowami kredytowymi we frankach. Zapraszamy do naszej siedziby w Opolu.

Comments are closed.

Skip to content