Blog

Zapoznaj się z naszymi artykułami.
Może znajdziesz w nich rozwiązanie swojej sprawy.

Opłaty za pobyt osoby najbliższej w domu pomocy społecznej
  • 27

  • 2.2019

Opłaty za pobyt osoby najbliższej w domu pomocy społecznej

W dzisiejszym wpisie przybliżę Państwu kwestię opłat za pobyt osoby w domu pomocy społecznej.

Ustawa z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej wprowadza generalną zasadę odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Opłata jest ustalana do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który określają jednoosobowe organy wykonawcze jednostki samorządowej prowadzącej dom, zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy. W myśl przepisów ustawowych, obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich – przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, a gdy nie jest on w stanie pokryć całego kosztu swego utrzymania w DPS, koszty te obciążają: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie) lub gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Osoby zobowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania pensjonariusza muszą jednak być o tym powiadomione. Odbywa się to w drodze umowy zawartej pomiędzy kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi albo w drodze decyzji wydanej przez właściwy organ administracji. Dopiero po zobowiązaniu wskazanych osób do zapłaty oraz w przypadku niewywiązywania się z tego zobowiązania, opłaty te zastępczo ponosi gmina, której przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Tak wynika z najnowszego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podjął w dniu 11 czerwca 2018 roku uchwałę w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygnaturze akt: I OPS 7/17.

W praktyce przedstawia się to następująco: w pierwszej kolejności organ wysyła wezwanie do osoby najbliższej mieszkańca domu pomocy społecznej, w którym żąda przedstawienia przez daną osobę jej sytuacji dochodowej. Po otrzymaniu stosownych wyjaśnień, organ ustala wysokość dopłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jaka będzie ściągana od danej osoby zobowiązanej i wzywa ją do zawarcia umowy na płatność ustalonej kwoty. Osoba wzywana ma jednak możliwość odmówienia zapłaty. W takim przypadku  organ wydaje decyzję administracyjną, w której arbitralnie ustala wysokość opłaty. Gdy osoba ta pomimo decyzji nie wypełnia obowiązku płatności za pobyt najbliższego w DPS-ie, gmina ponosi zastępczo te opłaty i ma wówczas prawo do zwrotu poniesionych wydatków. Nie można gminy obciążać obowiązkiem opłat zastępczych w sytuacji, gdy opłata osób zobowiązanych nie jest określona decyzją administracyjną. Niedopuszczalna jest także sytuacja, w której gmina ponosi koszty pobytu osoby w domu pomocy społecznej, a dopiero później, w decyzji nakazującej zwrot zastępczo poniesionych wydatków, ustalany jest obowiązek opłaty dotyczącej osoby, za którą uiszczono należności. Aby mówić o opłacie zastępczej musi być zatem uprzednio ustalona opłata podstawowa. Decyzja o ustaleniu wysokości opłat stanowi tytuł egzekucyjny do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Nierzadko osoby najbliższe, które są zobowiązane według powyższych przepisów, nie posiadają wystarczających środków finansowych umożliwiających im utrzymanie pensjonariuszy w DPS-ach. Ustawodawca przewidział w tej sytuacji środek prawny w postaci wniosku o zwolnienie od powyższych kosztów. Organ indywidualnie ocenia wówczas, czy stan majątkowy wskazanych osób umożliwia im pokrywanie kosztów w ustalonej wysokości. Ponadto, decyzję ustalająca wysokość opłaty można zaskarżyć. W przypadku wydania decyzji osobie zobowiązanej przysługuje odwołanie do organu II instancji w terminie 14 dni od jej wniesienia. Po niekorzystnym rozpoznaniu w II instancji przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

Co więcej, organ może naruszyć procedurę związaną z wydawaniem ww. decyzji poprzez pominięcie kwestii związanej z zawarciem umowy lub też nie dokonania sprawdzenia sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej. Ustawa o pomocy społecznej wprost przewiduje konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u osób zobowiązanych, więc jego zaniechanie będzie naruszeniem procedury. Przykładów jest więcej, wszystko jednak zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Dlatego też zawsze po otrzymaniu decyzji w tym przedmiocie warto skonsultować się z prawnikiem, by ocenić swoje szanse w ewentualnym postępowaniu.

 

 

 

 

Comments are closed.