Czym jest zasiedzenie?
Zasiedzeniem określamy sposób nabycia własności. Zasiedzenie polega na tym, że dotychczasowy właściciel traci swoje prawo własności przez to, że osoba nieuprawniona wykonywała te uprawnienia przez określony ustawowo czas i w ten sposób nabyła własność. Zasiedzenie jest regulowane przez przepisy Kodeksu cywilnego.
Do nabycia własności drogą zasiedzenia dochodzi z mocy prawa. Niezbędne jest jednak orzeczenie sądu, które stwierdza zasiedzenie i potwierdza fakt nabycia własności.
Kto może go dokonać?
Takiego nabycia może dokonać zarówno osoba fizyczna jak i prawna. Stwierdzenie zasiedzenia następuje na wniosek, w postępowaniu nieprocesowym. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Wniosek może zostać złożony przez każdego zainteresowanego stwierdzeniem zasiedzenia (trzeba mieć interes prawny).
Co można zasiedzieć?
Przez zasiedzenie nabywa się prawo własności, co oznacza że przedmiotem zasiedzenia mogą być zarówno nieruchomości (dom, działka), jak i rzeczy ruchome (samochód, rower). Oczywiście, prawo wyklucza niektóre rzeczy z kręgu tych, które mogą zostać nabyte w drodze zasiedzenia, są to np. ruchomości wpisane do rejestru utraconych dóbr kultury czy nieruchomości wyłączone z obrotu (np. drogi publiczne).
Warunki nabycia przez zasiedzenie
Istnieją odrębne przesłanki dla nabycia drogą zasiedzenia nieruchomości oraz rzeczy ruchome.
Zasiedzenie nieruchomości:
- musi to być posiadacz samoistny nieruchomości, który nie jest jej właścicielem (np. najemca nie może zasiedzieć nieruchomości, bo jest to posiadanie zależne, a nie samoistne),
- posiada nieruchomość nieprzerwanie od 20 lat (lub od 30 lat, jeśli jest to posiadanie w złej wierze, czyli posiadacz ma świadomość, że nieruchomość ma innego właściciela).
Zasiedzenie ruchomości
- posiadacz samoistny ruchomości posiada ją nieprzerwanie od 3 lat, chyba że posiada ją w złej wierze.
Odnośnie ruchomości nie ma przepisu o złej wierze, więc zasiedzenia rzeczy ruchomej można dokonać tylko w dobrej wierze. Również ta dobra wiara musi istnieć przez cały okres posiadania, w odróżnieniu od nieruchomości, gdzie dobra wiara miała istnieć tylko w chwili uzyskania posiadania (czyli jeśli przy zasiadywaniu nieruchomości dowiedzieliśmy się np. po 5 latach, że ona do nas nie należy, a wcześniej żyliśmy w przekonaniu, że jesteśmy właścicielami, to będzie to zasiedzenie w dobrej wierze).
Czym jest "posiadanie samoistne"?
Zostało ono zdefiniowane w art. 336 KC:
„Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) (…)”
Jest to więc osoba nieuprawniona, która wykonuje wszelkie uprawnienia wynikające z prawa własności zawartego w art. 140 KC:
„W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.”
Przykładem takiego posiadania może być:
- utrzymywanie rzeczy w stanie nieporuszonym
- czynienie nakładów, pobieranie użytków.
Dodatkowym ułatwieniem dla posiadacza jest domniemanie posiadania samoistnego z art. 339 KC:
„Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.”
Podsumowanie
Zasiedzenie jest to więc sposób na nabycie własności wskutek upływu określonego przez prawo czasu. Zasiedzenie, chociaż następuje z mocy prawa, to musi zostać potwierdzone orzeczeniem właściwego sądu. Zasiedzieć można zarówno nieruchomości, jak i rzeczy ruchome. Sposoby zasiedzenia tych rzeczy różnią się okresem czasu, przez który należy rzecz posiadać – w przypadku nieruchomości jest to 20 lat (lub 30 lat, jeśli posiadacz działa w złej wierze), a w przypadku ruchomości – 3 lata, chyba że nastąpiło to w złej wierze (wtedy nie można dokonać zasiedzenia ruchomości). Aby dokonać zasiedzenia, należy być posiadaczem samoistnym, czyli władać faktycznie jakąś rzeczą, np. czynić na nią nakłady (drobne i większe remonty, opłaty, czynsz, wprowadzanie ulepszeń) i pobierać pożytki (zbiór plonów z działki lub pola, pobieranie kwot za ubezpieczenie itd.).
Jeśli chcieliby Państwo dowiedzieć się czegoś więcej – zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.