Adwokat Opole – JHC Adwokaci
( Jak rozliczyć nakład na kupno spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu )
Sporządzając wniosek o sądowy podział majątku wspólnego małżonków po ustaniu związku małżeńskiego przez rozwód, poza żądaniem podziału majątku w określony we wniosku sposób możemy żądać również zwrotu nakładów, wydatków i innych świadczeń poczynionych z naszego osobistego majątku na rzecz majątku wspólnego.
Sąd orzeka o takim zwrocie tylko na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 45 § 1 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej k.r.o.), każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba, że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
Przepisy prawa nie wskazują wprost jak należy obliczyć wartość wkładu podlegającą zwrotowi w sytuacji, gdy w skład majątku wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Kwestią tą zajął się natomiast Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 05.10.1990 r.
„Wartość nakładu z majątku odrębnego jednego z małżonków na ich majątek wspólny, polegającego na wpłacie dokonanej przez tego małżonka na wkład mieszkaniowy związany ze spółdzielczym prawem do lokalu, odpowiada w chwili podziału tego majątku takiej części wartości spółdzielczego prawa do lokalu, jaką część stanowiła ta wpłata w stosunku do całego wkładu mieszkaniowego wpłaconego przez małżonków, od zgromadzenia którego uzależniony był przydział mieszkania.” (III CZP 55/90).
http://negocjacjerozwodowe.pl/uchwala-sn-iii-czp-5590-dnia-5-pazdziernika-1990-r/
Ja wskazuje teza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1974 r.
„Wpłata na wkład mieszkaniowy, ze zgromadzeniem którego związany był przydział mieszkania spółdzielczego, do którego prawo wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, dokonana przez jedno z małżonków przed powstaniem między nimi wspólności majątkowej, jest wpłatą pochodzącą ze środków stanowiących majątek odrębny tego małżonka” ( III CZP 1/74 (OSNCP 1975, z. 3, poz. 37)).
http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/II%20CSK%20329-10-1.pdf
Zdaniem Sądu Najwyższego stanowisko to odpowiada zasadom współżycia społecznego, natomiast zwrot nakładu tylko w wysokości jego sumy nominalnej czyli sumy wkładu z dnia jego wniesienia prowadzi do rażącego pokrzywdzenia tego z małżonków, który dokonał tego wkładu, a także uzyskania korzyści przez drugiego z małżonków, który wkładu tego nie dokonał.
Ponadto, nie znajdzie tu zastosowania art. 3581 Ustawy kodeks cywilny (dalej k.c.), mówiący o zasadzie nominalizmu, który ma zastosowanie do zobowiązań, których przedmiotem od chwili powstania jest suma pieniężna.
Natomiast przedmiotem roszczenia o zwrot nakładu jest wartość tego nakładu w chwili jego zwrotu.
Zwrot nie obejmuje zaś wpłaconej sumy pieniężnej, ale wartość pieniężną, która powstała na skutek tego nakładu. Sąd Najwyższy w swoim postanowieniu z dnia 09.09.09 r. stwierdził również, iż art. 3581 § 3 k.c. nie ma zastosowania przy podziale majątku wspólnego. Podstawą do żądania zwrotu nakładów i wydatków jest art. 45 k.r.o., natomiast w przypadkach nieunormowanych w przepisach prawa zastosowanie znajdą przepisy mówiące o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.
W związku z powyższym, we wniosku o podział majątku małżonek może żądać zwrotu zwaloryzowanej wartości poczynionego przed zwarciem związku małżeńskiego wkładu. Będzie to więc taka wartość pieniężna, która odpowiada w chwili podziału tego majątku , takiej części wartości spółdzielczego prawa do lokalu, jaka część stanowiła ta wpłata w stosunku do całego wkładu mieszkaniowego wpłaconego przez małżonka.