Wstęp
Nakłady to wydatki poniesione na daną rzecz. W sytuacji, którą omówimy w poniższym artykule, będą to więc wydatki poniesione na nieruchomość – na jej utrzymanie, remont, ogólną renowację czy ulepszenie. Nakłady dzielimy na nakłady konieczne oraz inne – nakładami innymi będą nakłady użytkowe oraz nakłady zbytkowne.
Nakłady konieczne
Są to te nakłady, których celem jest utrzymanie rzeczy w stanie umożliwiającym normalne, zwykłe korzystanie z niej. Są to wydatki, które trzeba ponieść, aby korzystanie z rzeczy, na którą nakłady są czynione, było możliwe i żeby rzecz spełniała swoje podstawowe funkcje. W przypadku nieruchomości, zależy to od tego, jaka to jest nieruchomość. Jeśli mówimy np. o domu mieszkalnym, to nakładami koniecznymi będą takie nakłady, które umożliwiają spokojne i normalne zamieszkiwanie nieruchomości (podłączenie wody, gazu itp.)
Nakłady użytkowe
O ile nakładów koniecznych dokonuje się po to, żeby z rzeczy można było korzystać, to nakładów użytkowych dokonuje się po to, aby rzecz ulepszyć, czyli dosłownie uczynić bardziej użyteczną. Nakłady te można by więc „pominąć”, nie są konieczne do tego, aby nieruchomość funkcjonowała w ten sposób, do którego jest przeznaczona.
Nakłady zbytkowne
Ten rodzaj nakładów jest czyniony po to, aby nadać rzeczy odpowiedni wygląd lub charakter, który zaspokoi potrzeby estetyczne osoby dokonującej nakładów. Mogą to być więc drobne remonty, mające na celu odświeżenie elewacji czy zasadzenie pięknych egzotycznych kwiatów na działce.
Nakłady na nieruchomość
Nakładami na nieruchomość mogą być takie czynności jak np. dokonanie przebudowy jakiejś części budynku, dzięki czemu mieszkańcy mogą ją zagospodarować (to będą raczej nakłady użytkowe), ogólny remont (nakłady konieczne), instalacja urządzeń domowych różnego rodzaju (nakłady użytkowe) albo np. pielęgnowanie ogrodu, w celu uczynienia go bardziej estetycznym i miłym dla oka (nakłady zbytkowne).
Na czym polega i z czym wiąże się rozliczanie nakładów na nieruchomość?
Od tego, w jaki sposób dokonano nakładów, zależy późniejsza możliwość dochodzenia zwrotu oraz zasady ich rozliczania. Poniżej omówimy kilka przypadków okoliczności, w jakich mogą zostać poczynione nakłady i jak wygląda wówczas ubieganie się o zwrot i zasady rozliczania.
Nakłady na nieruchomość wspólną na przykładzie wspólności małżeńskiej
Osoby pozostające w związku małżeńskim mogą dokonywać nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny i na odwrót. Jeśli więc małżonkowie poczynili nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z nich (tego, do którego należy nieruchomość), to małżonek, który jest właścicielem nieruchomości, powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty (daną nieruchomość).
Zwrot nakładów nie obejmuje wydatków i nakładów koniecznych poczynionych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Oznacza to, że jeśli np. małżonkowie w trakcie trwania związku zdecydowali się na remont nieruchomości, która należy tylko do jednego z nich i w tym celu użyli wspólnych zarobków, to małżonek, który jest właścicielem nieruchomości poddanej renowacji, powinien zwrócić poczynione wydatki i nakłady. Jeśli jednak nieruchomość ta była przeznaczona na cele dochodowe, to zwrot nakładów nie będzie możliwy.
Może zdarzyć się również sytuacja odwrotna, mianowicie taka, kiedy to jeden z małżonków dokonuje nakładów z majątku osobistego na nieruchomość, która wchodzi w skład majątku wspólnego. Małżonek, który takich czynności dokonał, może domagać się ich zwrotu, ale z zastrzeżeniem, że zasadniczo zwrot nie obejmuje wydatków i nakładów, które zostały użyte w celu zaspokojenia potrzeb rodzinnych. Przykładowo, jeśli małżonek dokona sprzedaży nieruchomości, która weszła do jego majątku przed zawarciem związku małżeńskiego, a środki pochodzące z jej zbycia przeznaczy na bieżące potrzeby rodziny, to zwrot nie będzie mu się należał.
Zwrot nakładu na cudzą nieruchomość a konieczność odprowadzenia podatku od czynności cywilnoprawnych
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych w art. 1 pkt 1 zawiera zamknięty katalog czynności, które podlegają podatkowi i nie ma wśród nich czynności zwrotu poniesionych nakładów. Jest to więc zdarzenie neutralne podatkowo, nie wywołujące dla osoby, która taki zwrot otrzymuje, żadnych skutków w sferze podatku PIT, SD oraz PCC.