Alimenty stanowią istotny temat, budzący wśród społeczeństwa wiele emocji i dodatkowych pytań. W artykule przyjrzymy się, kto i kiedy może ubiegać się o dodatkowe wsparcie finansowe oraz omówimy, jakie akty prawne regulują kwestie przyznawania alimentów na dziecko oraz byłego małżonka. Zachęcamy do lektury, aby lepiej zrozumieć działanie systemu alimentacyjnego w Polsce i poznać swoje prawa.
Alimenty na dziecko
Zwykle o świadczenie alimentacyjne ubiega się małżonek, pod opieką, którego pozostają wspólne dzieci. W celu otrzymania wsparcia finansowego konieczne jest złożenie pozwu o alimenty w sądzie. W przypadku dzieci niepełnoletnich to rodzic występuje w ich imieniu przed sądem, natomiast osoby pełnoletnie są zobowiązane do samodzielnego złożenia pozwu. Co ważne, w drugim przypadku świadczenie alimentacyjne powinno być przekazywane bezpośrednio do dziecka, któremu zasądzono alimenty.
W kwestii ustalenia wysokości alimentów na dziecko należy powołać się na art. 135. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego § 1. według którego „zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego”.
Wiele osób płacących alimenty zastanawia się, jak długo ciąży na nich obowiązek alimentacyjny. Wbrew powszechnej opinii, nie ustępuje on wraz z uzyskaniem pełnoletności dziecka. Odpowiedź znajdziemy w art. 133. k.r.o.:
„§ 1. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
§2. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
§3. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się”.
Alimenty nie są ustalane raz na zawsze i mogą być podwyższone lub obniżone w zależności od zaistniałych okoliczności. Warto również wspomnieć, iż obowiązek alimentacyjny względem rodzica jest niezależny od przysługującej mu władzy rodzicielskiej. Osoba, która ma ograniczone lub odebrane prawa rodzicielskie, nadal musi płacić alimenty. Za niewywiązanie się z tego obowiązku grozi kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do jednego roku.
Alimenty na byłego małżonka
Alimenty na byłego małżonka to świadczenie, które jest przyznawane po rozwodzie najczęściej w sytuacji, gdy były partner popadł w niedostatek lub gdy w wyniku rozstania jego poziom życia uległ znacznemu obniżeniu (istnieją pewne wyjątki od tej zasady). Małżonek ubiegający się o wsparcie finansowe musi spełniać określone warunki oraz złożyć w sądzie wniosek wraz ze stosownym uzasadnieniem. O tym, komu i na jakich zasadach przyznawane jest świadczenie alimentacyjne, decyduje w dużej mierze rodzaj zasądzonego rozwodu — z orzeczeniem o winie lub bez orzeczenia o winie. Zgodnie z przepisami uregulowanymi w art. 60. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
„Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego”
„Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku”.
W powyższym artykule k.r.o. możemy również znaleźć informacje na temat okresu trwania obowiązku alimentacyjnego:
„Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni”.
Co ważne, w sytuacji, gdy zobowiązanym jest małżonek uznany za winnego rozpadu małżeństwa (wyłącznie winnego lub współwinnego), wtedy 5-letnie ograniczenie czasowe nie znajduje zastosowania. Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego nie następuje również w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego przez zobowiązanego małżonka.
Podsumowanie
Przyznanie alimentów zarówno na dziecko, jak i na byłego małżonka ma na celu zapewnienie odpowiedniego wsparcia finansowego po rozstaniu. Wysokość świadczenia jest ustalana indywidualnie i zależy od potrzeb osób uprawnionych, a także możliwości finansowych strony obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym. W całym procesie niezwykle ważna jest współpraca z adwokatem, który pomaga w sporządzeniu niezbędnych wniosków i reprezentuje klienta przed sądem. Wsparcie prawne zwiększa szansę na uzyskanie sprawiedliwego i korzystnego wyroku.