Baza wiedzy

Zapoznaj się z naszymi artykułami.
Może znajdziesz w nich rozwiązanie swojej sprawy.

posiadanie i rozpowszechnianie pornografii przestępstwo wymiar kary, Dobry Adwokat Opole | Kancelaria Adwokacka w Opolu
  • 22

  • 7.2022

Jak w Polsce jest karane posiadanie i rozpowszechnianie pornografii?

 

Wachlarz spraw, jakimi zajmują się prawnicy w naszej kancelarii jest bardzo szeroki. Zdarzają się sprawy, o mało skomplikowanym stanie faktycznym, których prowadzenie nie nastręcza większych problemów dla doświadczonego adwokata czy radcy prawnego. Niemniej jednak, często spotykamy się również z kontrowersyjnymi „tematami” w których toczą się równie trudne dyskusje publiczne. Jako przykład możemy podać przestępstwo z art. 202 Kodeksu karnego (dalej: kk), który stanowi o publicznym prezentowaniu treści pornograficznych. Wraz z rozwojem Internetu, pojawiły się nowe zagrożenia o charakterze przestępczym, których skala oraz zasięg oddziaływania zyskały, charakter globalny. Nie ulega wątpliwości, że są to zachowania zakazane, a wiążą się one z produkowaniem, utrwalaniem, sprowadzaniem, przechowywaniem treści o takiej tematyce. W szczególności zabronione jest:

  • publiczne prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy (§ 1),
  • produkowanie, utrwalanie lub sprowadzanie, przechowywanie lub posiadanie albo rozpowszechnianie lub prezentowanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego albo treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem (§ 3),
  • utrwalanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego (§ 4),
  • przechowywanie, posiadanie lub uzyskiwanie dostępu do treści pornograficznych z udziałem małoletniego (§ 4a),
  • produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie, przechowywanie lub posiadanie treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej (§ 4b),
  • uczestniczenie w prezentacji treści pornograficznych z udziałem małoletniego w celu zaspokojenia seksualnego (§ 4c).

 

Co istotne, sankcjonowany jest sam zamiar rozpowszechniania pornografii w ujęciu art. 202 kk, zarówno w formie bezpośredniej jak i ewentualnej (szerzej na ten temat Joanna Piórkowska-Flieger w Komentarzu do art. 202 kk).

 

Definicja pornografii

 

W polskim ustawodawstwie ciężko o dobrą definicję pornografii mimo tego, że samo pojęcie pojawia się m.in. w Kodeksie karnym oraz w ustawie o radiofonii i telewizji. Tym samym, jeśli sprawa związana z posiadaniem treści pornograficznych trafi na wokandę sądu, to do jego kompetencji będzie należało ocenienie tego pojęcia w toku stosowania prawa.

W wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. (IV KK173/10) Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdza, że ocena, czy dana treść ma charakter pornograficzny, należy do sądu, a nie do biegłego, tym samym można zauważyć, w polskim orzecznictwie termin “treści pornograficzne” jest według orzecznictwa pojęciem prawnym, a nie pojęciem medycznym, czy seksuologicznym. W żaden sposób nie urąga to natomiast znaczeniu badania biegłego seksuologa, który posiada wiadomości specjalne w zakresie ustalenia hipotetycznego wpływu danej prezentacji na potencjalnego odbiorcę w płaszczyźnie jego reakcji emocjonalnych, w tym seksualnych. Wiedza biegłego jest wykorzystywana w przypadkach wymagających wiadomości specjalnych i jest on wówczas traktowany jako w organ pomocniczy wymiaru sprawiedliwości.

Natomiast w literaturze można spotkać się z przywołaniem określonych cech jakie mają charakteryzować treści pornograficzne i tak m.in. powinny:

  • przedstawiać przejawy płciowości i życia płciowego człowieka,
  • koncentrować się wyłącznie na technicznych aspektach płciowości i życia płciowego, z całkowitym oderwaniem od warstwy intelektualnej i osobistej,
  • ukazywać ludzkie organy w ich funkcjach seksualnych,
  • przebija z nich, że główną intencją twórcy jest wywołanie podniecenia seksualnego u odbiorcy[1].

Podsumowując, „treści pornograficzne” w rozumieniu art. 202 k.k., posiadają Cechy, których łączne występowanie pozwala na uznanie treści ocenianego przekazu za pornograficzny, to: 1) przedstawianie płciowości i życia płciowego człowieka, 2) koncentrowanie się wyłącznie na technicznych aspektach płciowości i życia płciowego z pominięciem wszelkiej warstwy intelektualno-personalitycznej, 3) ukazywanie ludzkich narządów płciowych w ich funkcjach seksualnych, 4) przebijająca z treści przekazu główna intencja twórcy jaką jest wywołanie podniecenia seksualnego u odbiorcy (Wyrok SN z 11.01.2017 r., III KK 188/16, LEX nr 2321853.), a ponadto zostały zawarte w utrwalonej formie (np. film, zdjęcia, czasopisma, książki, obrazy) lub nie (np. pokazy na żywo).

 

Definicja rozpowszechniania treści pornograficznych

 

Aby właściwie wskazać, czym jest rozpowszechnianie treści pornograficznych należy wymienić formy przekazu takie jak m.in. kolportaż, publikacja, użyczenie, kopiowanie i innego rodzaju udostępnianie takich treści szerszemu i bliżej nieokreślonemu kręgowi osób.

Co więcej, zgodnie z tezą postanowienia SN z 1.09.2011 r., V KK 43/11, OSNKW 2011, nr 11, poz. 100 „Przez rozpowszechnianie treści pornograficznych rozumie się czynienie ich ogólnie dostępnymi, a więc umożliwienie konfrontacji z nimi większej i nieoznaczonej z góry liczbie osób. Dla przyjęcia odpowiedzialności karnej za rozpowszechnianie pornografii dziecięcej w sieci internetowej nie ma znaczenia to, jaka konkretnie liczba innych użytkowników zapoznała się z treścią takich plików – i czy tę liczbę można uznać za znaczną – lecz to, że sposób pobierania plików pornograficznych oraz ich udostępniania za pomocą odpowiedniego programu dawał możliwość zapoznania się z nimi nieoznaczonej liczbie osób. […] Należy przyjąć, że sprawca wprowadzający pornograficzne treści do sieci elektronicznej ma zamiar ogólny udostępnienia ich jak najszerszemu gronu osób, a przynajmniej na to się godzi.”

 

Z przywołanego postanowienia należy wysnuć wniosek, że używanie programu umożliwiającego ściąganie plików przez nieokreśloną liczbę innych użytkowników nie jest tożsame z sytuacją, kiedy dany użytkownik wysyła zaledwie pojedynczą wiadomość o treści pornograficznej i docelowo jest ona przeznaczona dla konkretnego adresata lub adresatów poczty e-mail. Problematyczne jest natomiast masowe wysyłanie za pośrednictwem e-mailowych wiadomości treści pornograficznych przypadkowo wybranym osobom.

 

Programy peer-to-peer w kontekście rozpowszechniania treści pornograficznych

 

Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do programów działających na podstawie p2p (peer-to-peer), bowiem programy te działają w ten sposób, że osoba podłączona do sieci może pobierać pliki w niej udostępnione, a pobrane już pliki kolejno są udostępniane innym użytkownikom sieci.

Od użytkowników tego typu programów wymaga się wiedzy o specyfice ich działania, a w szczególności powinni mieć świadomość, że to co sami ściągają, jest następnie udostępniane innym użytkownikom. Nic nie zwalnia danego użytkownika z odpowiedzialności za zapoznanie się z zasadami działania danej aplikacji, którą instaluje na dysku swojego komputera.

Tym samym, nawet jeśli dany użytkownik nie ma bezpośredniego zamiaru rozpowszechniania plików zawierających treści pornograficzne, ich posiadanie w związku z korzystaniem z programów p2p pozwoli na przypisanie mu zamiaru ewentualnego, co może okazać się wystarczające do obarczenia go wina umyślną.

 

Brak świadomości sprawcy co do bezprawności czynu rozpowszechniania treści pornograficznych z art. 202 kk

 

Z orzecznictwa wynika, że dla oceny sądu nie ma znaczenia fakt, że oskarżony o posiadanie treści pornograficznych nie miał świadomości bezprawności czynu rozpowszechniania treści pornograficznych z art. 202 kk. Stanowisko judykatury uzasadniane jest stwierdzeniem, że nie można zasłaniać się brakiem znajomości prawa (zasada „ignorantia iuris nocet”), bowiem są to akty prawne publikowane i powszechnie dostępne. (wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 1 września 2017 r. sygn. akt II K 12/17).

Co więcej, nawet jeśli oskarżony o czyn z ar. 202 kk nie ma wiedzy o zasadach obowiązującego prawa, to z moralnego punktu widzenia powinien nabrać pewnych wątpliwości co do wyrządzanych naruszeń reguł postępowania przez tego typu materiały, chociażby z uwagi na wysoką niemoralność treści tam przedstawionych, powszechny brak akceptacji dla tego rodzaju zachowań.

 

Jak można się bronić w przypadku zarzutu posiadania treści pornograficznych?

 

Jak zostało to powyższej wskazane, nie można zasłaniać się nieznajomością prawa, jako jedynego sposobu na uniknięcia kary z powodu naruszenia zasad z art. 202 kk. Niemniej jednak, w sytuacji kiedy np. przez policję został zabezpieczony komputer na którym znajdowały się materiały pornograficzne, można spróbować wykazać brak chęci posiadania tego pliku wykazując, że nie został dla niego stworzony oddzielny katalog i że znajdował się wymieszany z innymi ściągniętymi plikami. Istotne jest jednak, aby faktycznie było to zrządzenie losu, że taki plik znajdował się na komputerze danego użytkownika, a ponadto, nie był on nawet przez niego otwierany co, myślę, jest do zweryfikowania przez policyjnych informatyków.

W przypadku, jeśli na zabezpieczonym przez policje komputerze znajdowałyby się przykładowo jeden plik to jest szansa, że prokurator umorzy wobec takiego użytkowania postępowanie. Jeżeli nie, to warto zdecydować się na pełną współpracę z organami ścigania. Pozwoli to na zastosowanie przez sąd warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa (art. 69 § 1 K.k.), lub nadzwyczajnego złagodzenia kary, na podstawie którego sad może wymierzyć karę ograniczenia wolności lub grzywny samoistnej (art. 60 § 3-5 K.k.) .

Co więcej, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że dana osoba jest w posiadaniu i rozpowszechnia treści pornograficzne, na wniosek prokuratora Sąd zastosuje wobec podejrzanego tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy. Należy pamiętać, że za posiadanie treści pornograficznych w szczególności, jeśli dotyczą małoletnich dzieci, grozi kara do 5 lat pozbawienia wolności, a za rozpowszechnianie takich treści nawet do 12 lat pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze, jeśli faktycznie nie ma podstaw do obarczenia taką wina danej osoby, należy w sieci postępować bardzo rozsądnie i nie otwierać stron czy portali, z których korzystanie może doprowadzić do pobrania na komputer plików z materiałami pornograficznymi. Kolejno brak odpowiedniej wiedzy z zakresu prawa może niemożliwość skutecznej obrony przed sądem celem eliminacji postawionych zarzutów. Dlatego tak istotna jest pomoc dobrego adwokata czy radcy prawnego, który dbając o dobro reprezentowanej strony pomoże uniknąć konsekwencji niezasadnie postawionych oskarżeń.

 

Problematyka posiadania treści pornograficznych w zw. z art. 202 kk

 

W przypadku posiadania treści pornograficznych w literaturze przedmiotu można spotkać się ze stanowiskiem, że należy stosować przepisy prawa cywilnego jako odwołania do faktycznego władztwa nad rzeczą, a w tym rozumieniu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Tym samym, „posiadanie treści pornograficznych może przybrać również postać dysponowania zapisami informatycznymi na określonym nośniku, choćby nośnik ten nie był w fizycznym władztwie dysponenta. Przykładowo posiadaczem treści pornograficznych będzie osoba dysponująca e-mailową skrzynką pocztową, na której będzie przechowywać takie treści”. Wydaje się jednak, że taka definicja tego pojęcia zaciera granice pomiędzy przechowywaniem a posiadaniem treści pornograficznych”[2].

Tym samym samo posiadanie jest już penalizowane przez polskie ustawodawstwo. Cel ich posiadania jest zatem z punktu widzenia karalności obojętny. Karalne jest więc także czysto prywatne sprowadzanie albo „kolekcjonowanie” pornografii pedofilskiej z udziałem małoletniego poniżej 15. roku życia.

 

Wymiar kary za przestępstwo z art. 202 kk

 

  • Prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 202 § 1 kk);
  • produkowanie, utrwalanie lub sprowadzanie, przechowywanie lub posiadanie w celu rozpowszechniania albo rozpowszechnianie lub prezentowanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego albo treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12 (art. 202 § 3 kk);
  • utrwalanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art. 202 § 4 kk);
  • przechowywanie, posiadanie lub uzyskiwanie dostępu do treści pornograficznych z udziałem małoletniego zagrożone jest kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 202 § 4a kk);
  • produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie, przechowywanie lub posiadanie treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej zagrożone jest karzą grzywy, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 202 § 4b kk);
  • uczestniczenie w prezentacji treści pornograficznych z udziałem małoletniego w celu zaspokojenia seksualnego zagrożone jest karą grzywy, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 202 § 4c kk).

 

 

Działania policji zmierzające do sankcjonowania przestępstw związanego z posiadaniem i rozpowszechnianiem treści pornograficznych

 

Jako przykład sprawy, w której policja musiała podjąć stosowne czynności zmierzające do schwytania sprawcy czynu z art. 202 kk można m.in. podać zdarzenie opisane na ich stronie tj. https://policja.pl/pol/aktualnosci/182825,4-osoby-z-zarzutami-za-rozpowszechnianie-tresci-pedofilskich.html w której:  „do śląskiej Policji wpłynęła informacja o kobiecie, która na jednym z internetowych portali erotycznych oferuje użytkownikom nagie zdjęcia swoich małoletnich córek. Stróże prawa z Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach zajmujący się zwalczaniem cyberprzestępczości szybko ustalili, że to 50-letni mieszkaniec powiatu mikołowskiego podszywał się pod kobietę i udostępnił 3 innym użytkownikom portalu zdjęcia o charakterze pedofilskim, które sam pobrał z sieci. Wszyscy mężczyźni usłyszeli prokuratorskie zarzuty, a za popełnione przestępstwa grozi im do 12 lat więzienia. To kolejny dowód na to, że w internecie nigdy nie jesteśmy anonimowi i odpowiadamy za swoje czyny”.

Kolejno warto wskazać, że na ww. stronie policji można zapoznać się z innmi mnogimi raportami dotyczącymi podejmowanych przez nich działań: https://policja.pl/pol/tagi/8079,posiadanie-i-rozpowszechnianie-tresci-pedofilskich-w-Internecie.html

 

 

Podsumowując, należy wskazać, że zarzuty posiadania i rozpowszechniania treści i charakterze pornograficznym mogą zostać postawione zarówno osobie, która umyślnie i z pełną premedytacją dokonywała tego typu przestępstw (wówczas taka osoba bez wątpienia powinna ponieść adekwatne konsekwencje swoich czynów), ale także osobie, która w zupełności przez przypadek znalazła się w posiadaniu tego typu materiałów.

Tym samym, tak jak zostało to już wspomniane, jeśli faktycznie nie ma podstaw do obarczenia taką wina danej osoby, należy w sieci postępować bardzo rozsądnie i nie otwierać stron czy portali, z których korzystanie może doprowadzić do pobrania na komputer plików z materiałami pornograficznymi. Kolejno brak odpowiedniej wiedzy z zakresu prawa może niemożliwość skutecznej obrony przed sądem celem eliminacji postawionych zarzutów albo przeciwnie będzie bronił ofiary tego przestępstwa.

Dlatego tak istotna jest pomoc dobrego adwokata czy radcy prawnego, który dbając o dobro reprezentowanej strony pomoże uniknąć konsekwencji niezasadnie postawionych oskarżeń, natomiast w przypadku reprezentacji ofiary dotkniętej przestępstwem, doprowadzi do sytuacji, w której sprawca poniesie adekwatne konsekwencje dokonanych czynów, bowiem jak zostało to już wskazane, rolą pełnomocnika procesowego jest dbałość o interesy reprezentowanej strony postępowania. W związku z powyższym, mimo dopiero kształtującego się orzecznictwa w tej dziedzinie, które czasem nie nadąża za galopującym rozwojem technologii, a przez to z coraz to nowszymi sposobami przetwarzania znajdujących się w sieci plików (w tym z materiałami nacechowanymi znamionami przestępstwa)  należy mieć nadzieję, że sądy będą wydawać sprawiedliwe wyroki w oparciu o przedstawione w procesie dowody oraz zeznania stron.

 

Artykuł opracowała Monika Mielnik.

 

[1] M. Filar, Przestępstwa seksualne w nowym kodeksie karnym (w:) Nowa kodyfikacja karna. Kodeks karny. Krótkie komentarze, Warszawa 1997, s. 39-40.

[2] M. Wrześniewski „Krytycznie o przestępstwach pornograficznych” https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwir6eLc0fX4AhXBQ_EDHYesApQQFnoECAUQAQ&url=https%3A%2F%2Fpk.gov.pl%2Fwp-content%2Fuploads%2F2013%2F12%2Fccd13a0230cc28a84a295b1df5a2f41d.doc&usg=AOvVaw0AytXihhxyG4RCtS1nuDmW [dostęp: 13.07.2022 r.]

 

Comments are closed.

Skip to content