Baza wiedzy

Zapoznaj się z naszymi artykułami.
Może znajdziesz w nich rozwiązanie swojej sprawy.

, Dobry Adwokat Opole | Kancelaria Adwokacka w Opolu
  • 11

  • 1.2018

Kontrowersje związane z odrzuceniem spadku w imieniu małoletniego – rozbieżności orzecznicze i praktyczne podejście – część 1.

JHC Adwokaci Opole

Kontrowersje związane z odrzuceniem spadku w imieniu małoletniego – rozbieżności orzecznicze i praktyczne podejście – część 1.

Powszechność postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku sprawia, że konieczne jest przybliżenie czytelnikom trudności związanych z odrzuceniem spadku w imieniu małoletniego dziecka.

W ramach postępowania spadkowego spadkobiercy oświadczają czy przyjmują spadek wprost (w całości), z dobrodziejstwem inwentarza (wartość majątku obniżona o wysokość długów) czy też spadek odrzucają. Jeżeli spadek będzie odrzucony, to zastosowanie ma fikcja prawna wskazana w art. 1020 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Wtedy w miejsce tego spadkobiercy wchodzą kolejne osoby, w tym np. małoletnie dzieci.

Problem odrzucenia spadku w imieniu małoletnich dzieci sprowadza się do dwóch kwestii – czy jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem małoletniego (1.) oraz jak traktować rygorystyczny sześciomiesięczny termin zawity wskazany w art. 1015 k.c. (2.), którego przekroczenie wiązać będzie się z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (sprawy spadkowe po 18 października 2015 r.) lub nawet przyjęciem spadku wprost (sprawy spadkowe przed 18 października 2015 r.). Trudności w rozwiązaniu tych zagadnień mnożą się przy analizie zupełnie rozbieżnych stanowisk Sądu Najwyższego.

W celu rozstrzygnięcia tych trudności, w dniu 3 listopada 2017 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył siedmioosobowemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. III CZP 102/17. Pełen tekst zapytania prawnego można przeczytać TUTAJ

Ze względu na obszerność tematyki – wpis na blogu zostanie podzielony na dwie części – dotyczącą zarządu majątkiem małoletniego oraz kwestii zachowania terminów do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Odnosząc się zatem do tematyki zarządu majątkiem małoletniego można wskazać następujące problemy do rozstrzygnięcia:

  1. czy odrzucenie spadku w imieniu małoletniego jest zarządem jego majątkiem?

A następnie:

  1. jeżeli odrzucenie spadku w imieniu małoletniego jest zarządem jego majątkiem, to czy jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd?

Odpowiedź na te pytania jest o tyle trudna, że w przypadku stwierdzenia, że odrzucenie spadku nie jest zarządem majątkiem (bo co do zasady tego spadku jeszcze nie ma, więc nie ma czym zarządzać), to wtedy nie ma potrzeby występowania o zgodę Sądu Rodzinnego na dokonanie takiej czynności i przedstawiciel ustawowy (rodzic) małoletniego może odrzucić spadek bez zgody Sądu.

Jeżeli przyjmiemy, że odrzucenie spadku jest czynnością zarządczą przedstawiciela, to kolejną kwestią (rozbieżną w orzecznictwie) jest ustalenie, czy jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd.

Niestety, pomimo tych rozbieżności, na chwilę obecną przyjmuje się (co wydaje się nie do końca rozsądne), że jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd i wymagana jest zgoda Sądu Rodzinnego. Zatem każdy rodzic, który w swoim imieniu odrzucił spadek i decyduje się również na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka (bo np. w skład spadku wchodzą długi) musi uzyskać zgodę Sądu. W innym przypadku spadku nie odrzuci i dziecko będzie dziedziczyć wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza.

Ponadto, omawiane problemy dotyczą rodziców jako przedstawicieli ustawowych, bowiem opiekunowie, którzy podlegają większym rygorom nadzoru przez Sąd Rodzinny zawsze muszą uzyskiwać zgodę Sądu na odrzucenie spadku. Pytanie, czy takie rozróżnienie rygoryzmu względem danego przedstawiciela ustawowego jest uzasadnione.

Na marginesie wskazać należy, że np. w Niemczech odrzucenie spadku w imieniu małoletniego wymaga jedynie zgody obojga rodziców i nie ma konieczności uzyskiwania zgody Sądu, a zatem spadek można odrzucić także przed notariuszem.

W kolejnej części poruszone zostaną kwestie związane z zachowaniem terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego oraz jaki wpływ termin ma postępowanie przed Sądem Rodzinnym w przedmiocie wyrażenia zgody na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem małoletniego.

Dla www.jhcadwokaci.pl zagadnienie opracował apl. radc. Paweł Musialski

Comments are closed.

Skip to content