Spadek w Niemczech, majątek w Polsce, rodzina za granicą? Sprawdź, jak wygląda sprawa spadkowa z elementem transgranicznym i kiedy potrzebne jest europejskie poświadczenie spadkowe.

Spadek transgraniczny – co to właściwie oznacza?

Sprawa spadkowa z elementem transgranicznym pojawia się wtedy, gdy życie spadkodawcy, spadkobierców albo majątek łączą się z więcej niż jednym państwem. W województwie opolskim takie sytuacje są częste, zwłaszcza gdy część rodziny mieszka lub pracowała w Niemczech, a nieruchomości albo najbliżsi krewni pozostali na Śląsku Opolskim.
Przykłady? Spadkodawca mieszkał w Niemczech, ale miał dom w Opolu. Albo był obywatelem polskim, ale od lat pracował i żył w Niemczech. Albo pozostawił rachunek bankowy za granicą i nieruchomość w Polsce.

Który sąd jest właściwy w sprawie spadkowej?

W sprawach spadkowych w Unii Europejskiej ogromne znaczenie ma rozporządzenie UE nr 650/2012. Co do zasady, o jurysdykcji i prawie właściwym decyduje ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy.
To oznacza, że jeżeli osoba zmarła faktycznie mieszkała na stałe w Niemczech, sprawa spadkowa może podlegać sądom niemieckim, nawet jeśli spadkobiercy mieszkają w Polsce. Z kolei jeżeli spadkodawca mieszkał w Polsce, ale miał majątek w Niemczech, sprawa może wymagać polskiego postanowienia spadkowego albo europejskiego poświadczenia spadkowego.

Czy obywatelstwo ma znaczenie?

Obywatelstwo może mieć znaczenie, ale nie zawsze decydujące. Kluczowe jest zwykle ostatnie miejsce zwykłego pobytu. Spadkodawca może jednak w testamencie wybrać prawo państwa, którego jest obywatelem. W praktyce oznacza to, że obywatel polski mieszkający w Niemczech może w testamencie wskazać prawo polskie jako właściwe dla dziedziczenia.
Brak takiego wyboru może powodować, że do spadku zastosowanie znajdzie prawo niemieckie.

Europejskie poświadczenie spadkowe – kiedy się przydaje?

Europejskie poświadczenie spadkowe to dokument, który ułatwia wykazanie praw do spadku w innych państwach Unii Europejskiej. Rządowe materiały informacyjne wskazują, że jest to dokument potwierdzający, że osoba w nim wymieniona posiada określone prawa do spadku.
W praktyce może być potrzebne, gdy spadkobierca chce:
wpisać własność nieruchomości za granicą,
uzyskać dostęp do rachunku bankowego w innym kraju,
wykazać swoje prawa przed zagranicznym urzędem,
uregulować sprawy majątkowe po osobie mieszkającej poza Polską.

Spadek w Niemczech – od czego zacząć?

Pierwszym krokiem jest ustalenie kilku faktów:
gdzie spadkodawca mieszkał na stałe przed śmiercią,
jakie miał obywatelstwo,
czy pozostawił testament,
gdzie znajduje się majątek,
czy są długi spadkowe,
czy spadkobiercy chcą przyjąć, czy odrzucić spadek.
To ważne, ponieważ w sprawach transgranicznych łatwo podjąć działanie w niewłaściwym państwie albo przegapić termin. A spadek z zagranicy potrafi wyglądać niewinnie, dopóki nie okazuje się, że oprócz mieszkania po wujku są też trzy kredyty i korespondencja po niemiecku.

Sprawa spadkowa w Opolu

Jeżeli sprawa należy do jurysdykcji polskiej, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może trafić do właściwego sądu rejonowego. Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł. Wynika to z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
W niektórych sytuacjach możliwe jest również uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Nie zawsze jednak będzie to możliwe, zwłaszcza gdy istnieje spór między spadkobiercami, testament jest kwestionowany albo sprawa ma skomplikowany element zagraniczny.

Podsumowanie

Sprawy spadkowe z elementem transgranicznym wymagają dobrej kolejności działań. Najpierw trzeba ustalić jurysdykcję i prawo właściwe, potem dokumenty, a dopiero później składać wnioski.
Jeżeli spadek dotyczy majątku w Niemczech i Polski, warto skonsultować sprawę przed podjęciem działań. W sprawach spadkowych z zagranicą najdroższy bywa nie sam wniosek, ale poprawianie błędów po kilku miesiącach.