W dzisiejszym artykule zostanie poruszona ważna i powszechnie występująca kwestia tzw. sprzedaży konsumenckiej. Ze względu na stosunkowo niedawną zmianę ustawy chroniącej prawa konsumentów, która weszła w życie od grudnia 2014 r., warto jest przybliżyć nowe uregulowania prawne dotyczące sprzedaży konsumenckiej, czyli takiej, gdzie konsument kupuje od przedsiębiorcy w celu niezwiązanym z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zawodowej. Każdy z nas w życiu codziennym jest konsumentem, a zatem warto zapoznać się z niniejszym wpisem i poznać przynajmniej podstawowe prawa przysługujące nam w sytuacji nabycia wadliwego produktu. Istotne jest, że nowa ustawa zapewnia o wiele szerszą ochronę praw konsumenta aniżeli jej poprzedniczka.
Co więcej, zdecydowanie zwiększono ochronę praw konsumenta w sytuacji zawarcia umowy na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Ustawa jednak rygorystycznie podchodzi do klasyfikacji form sprzedaży, więc konieczne jest przybliżenie najważniejszych zagadnień w celu ustalenia, która forma sprzedaży ma miejsce. A to wiąże się z inną ochroną prawną.
Szerokie uregulowania prawne oraz szczegółowe przepisy związane z ochroną praw konsumenta powodują, że niniejszy artykuł będzie podzielony na dwie części.
Pierwsza z nich będzie dotyczyć kwestii związanych z samą sprzedażą konsumencką, gdzie przybliżone zostaną najważniejsze pojęcia.
Druga część będzie obejmować zakres bardziej praktyczny, związany z obowiązkami sprzedawcy oraz prawami konsumenta.
W celu przybliżenia zagadnienia istotne jest wyjaśnienie następujących zagadnień:
Umowy mogą być zawierane na odległość lub w lokalu przedsiębiorstwa albo poza lokalem przedsiębiorstwa.
Umowa zawarta na odległość to w dużym uproszczeniu umowa zawarta z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość przy wykorzystaniu środków komunikacji takich jak internet, telefon, poczta e-mail itd.
Dotyczy to zakupów w sklepach internetowych, na aukcjach internetowych, rejestracji na różnych płatnych portalach i podobnych usług.
Umowa zawarta w lokalu przedsiębiorstwa to umowa zawarta w miejscu prowadzenia działalności, będącym nieruchomością lub jej częścią, gdzie przedsiębiorca prowadzi działalność na stałe.
„Lokalem” może być również rzecz ruchoma w postaci straganu, budki z jedzeniem, wózka z lodami, miejsca w centrum handlowym itd.
Umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa ma miejsce w następujących sytuacjach:
1. przy jednoczesnej fizycznej obecności stron w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, czyli poza miejscem prowadzenia działalności
– aby umowa miała charakter zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa muszą być spełnione dwa warunki. Pierwszym jest fizyczna obecność stron.
– Drugim warunkiem jest miejsce, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa. Może to być prywatne mieszkanie, inny lokal użytkowy itd.
2. w wyniku przyjęcia oferty złożonej przez konsumenta w okolicznościach, o których mowa w w punkcie wyżej
– w sytuacji, gdy oferta została złożona (nie ma tutaj znaczenia miejsce, może to być nawet lokal przedsiębiorstwa), ale przyjęta poza lokalem. Istotne jest miejsce przyjęcia oferty a nie jej złożenia.
3. w lokalu przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny i osobisty kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorstwa danego przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron,
– najważniejszy jest moment indywidualnego, osobistego i fizycznego kontaktu z konsumentem w miejscu niebędącym lokalem przedsiębiorcy,
– kolejnym etapem („bezpośrednio po”, co w doktrynie często jest dookreślone do kilku dni) jest zawarcie umowy w lokalu przedsiębiorcy lub na odległość, czyli np. w formie wideokonferencji.
4. podczas wycieczki zorganizowanej przez przedsiębiorcę, której celem lub skutkiem jest promocja oraz zawieranie umów z konsumentami,
– cel musi być wyraźnie zaznaczony i służyć promocji lub zawieraniu umów z konsumentami, żeby spełnione zostały warunki tego konkretnego przypadku.
Istotne jest również, że przepisów ustawy z reguły nie stosuje się do umów dotyczących nieruchomości bądź usług finansowych.
Powyższe informacje są potrzebne ze względu na ustalenie, czy sprzedaż konsumencka miała miejsce i gdzie lub w jaki sposób (w rozumieniu ustawy) została zawarta umowa, a to wiąże się z odpowiednią ochroną praw konsumenta.
Powyżej wyjaśniono istotne pojęcia występujące w ustawie, w związku z tym w kolejnej części, zdecydowanie praktyczniejszej, zostaną przybliżone konkretne porady prawne związane z ochroną praw konsumenta na gruncie obowiązującej ustawy. Doradzimy jakie czynności podejmować w przypadku nabycia wadliwego produktu i podpowiemy kiedy warto od umowy odstąpić.