Po rozwodzie, gdy ustaje istniejąca wcześniej wspólność majątkowa, każdy ze współmałżonków zaczyna żyć „na własny rachunek”, nie będąc już finansowo powiązanym z byłym towarzyszem życia. Niekiedy jednak mogą wystąpić sytuacje, gdy po takim formalnym zakończeniu związku małżeńskiego można liczyć na wsparcie finansowe w postaci alimentacji od byłej żony lub byłego męża. W dzisiejszym artykule tłumaczymy, z czym to się wiąże.
Kto i kiedy może starać się o alimenty od byłego małżonka?
Według art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
O alimenty może więc ubiegać się małżonek, który w przypadku rozwodu z orzeczeniem o winie nie został uznany za wyłącznie winnego. Z przepisu można więc wywnioskować, że również w przypadku orzeczenia rozwodu „bez winy”, małżonkowie mogą starać się o zasądzenie alimentów (o ile któryś z nich znajduje się w niedostatku – tylko wówczas będzie uprawniony do alimentacji z tytułu § 1 art. 60). Dodatkowo, jeśli wyrok rozwodowy orzekł winę obu małżonków, to również oboje będą mieli możliwość domagania się alimentów.
W § 2 wspomnianego artykułu mamy bowiem inną podstawę do zasądzenia alimentów i w tym przypadku uprawnionym będzie małżonek, który został uznany za niewinnego rozkładu pożycia małżeńskiego, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Zobowiązanym do alimentacji będzie małżonek uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. W tym przypadku nie musi wystąpić niedostatek.
Kiedy wygasa obowiązek alimentacji?
Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa, jeśli małżonek ten zawrze nowe małżeństwo. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu. Sąd, ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd może przedłużyć wymieniony termin pięcioletni na żądanie osoby uprawnionej.
Wygaśnięcie obowiązku dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu ma miejsce również po upływie 5 lat od daty uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód w przypadku, gdy do alimentacji zobowiązany jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.
Kryteria decydujące o wysokości alimentów
W tym zakresie, nie ma ustalonej ustawowo kwoty ani takiej, którą powszechnie można by uznać za uniwersalną. Wysokość alimentów należnych osobie uprawnionej jest uzależniona od dwóch czynników, po pierwsze od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
Za usprawiedliwione potrzeby można uznać potrzeby w zakresie wyżywienia, ubrania, mieszkania, ogrzewania, oświetlenia, leczenia. Nie jest to w żadnym wypadku katalog zamknięty.
Co również ciekawe, na przykładzie orzeczenia Sądu Okręgowego w Koninie w wyroku z 8 grudnia 2016 roku, możemy zauważyć, że posiadanie przez żądającego alimentów nawet własnych środków w postaci wynagrodzenia za pracę, renty albo emerytury nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że zasadne będzie uznanie pozostawania w niedostatku małżonka domagającego się alimentów. Taką perspektywę zaprezentował właśnie wspomniany sąd.