Polskie prawo przewiduje pięć rodzajów kar, które są określone w artykule 32 Kodeksu karnego – grzywna, ograniczenie wolności, utrata wolności do 15 lat, 25 lat pozbawienia wolności i kara dożywotniego pozbawienia wolności. W przypadku orzeczenia o ograniczeniu wolności, na etapie postępowania wykonawczego osoba skazana może złożyć do sądu wniosek o zmianie formy kary. Jakie są ku temu przesłanki?
Kara ograniczenia wolności – na czym polega?
Zgodnie z artykułem 34 §1a Kodeksu karnego, kara ograniczenia wolności może przybierać dwie formy:
- jest to obowiązek wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne
- lub potrącenie od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę (w stosunku miesięcznym), na cel społeczny, który został wskazany przez sąd.
Warto nadmienić, że sąd może orzec o jednej z form kary ograniczenia wolności bądź obu. W myśl obowiązujących przepisów, ww. karę wymierza się w miesiącach lub latach. Najkrócej trwa jeden miesiąc, a najdłużej dwa lata.
Zmiana formy kary ograniczenia wolności
W sytuacji, gdy sąd wymierza oskarżonemu karę ograniczenia wolności w postaci wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, ma on ograniczone możliwości zarabiania. Wówczas wiele osób zastanawia się, czy istnieje możliwość zmiany rodzaju kary, z prac społecznych na comiesięczną zapłatę konkretnej kwoty pieniężnej. Zgodnie z artykułem 63a Kodeksu karnego wykonawczego, w określonych przypadkach sąd może podjąć decyzję o zmianie formy wykonywania pracy, przy czym przyjmuje się wówczas, że 20 godzin pracy na cele społeczne jest równoważne 10% wynagrodzenia za pracę. Orzeczona praca nie może przekroczyć 40 godzin w stosunku miesięcznym.
W jakich wypadkach istnieje możliwość zmiany formy wykonywania kary ograniczenia wolności?
Z racji tego, że ,,uzasadnione wypadki”, o jakich mowa w Kodeksie karnym, nie zostały dokładnie sprecyzowane, aby doszło do zmiany formy wykonywania kary, skazany musi udowodnić przed sądem, że w jego sprawie zachodzi taka szczególna sytuacja. Jedną z nich będzie niemożliwość wykonywania jednocześnie pracy zarobkowej i prac na cele społeczne. Aby jednak sąd uwzględnił wniosek, skazany powinien być zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Szczególnie uzasadnionym wypadkiem będzie również znaczne utrudnienie wykonania orzeczonej kary (nie z winy skazanego). Zatem jeżeli z osobą skazaną rozwiązano umowę o pracę, sąd może zmienić obowiązek comiesięcznego dokonywania wpłat na cele społeczne na prace na cele społeczne.
Wniosek o zmianę formy kary ograniczenia wolności
Wniosek jest bezpłatny, należy złożyć go do sądu, który wydał wyrok. Powinien zawierać następujące informacje:
- imię i nazwisko skazanego
- adres zamieszkania
- sygnaturę akt
- wzmiankę na temat zmiany dotychczasowego sposobu wykonywania kary na inny
- uzasadnienie stanowiska, z wykazaniem, że sytuacja skazanego to szczególnie uzasadniony wypadek (warto dołączyć załączniki uwiarygodniające okoliczności).
Zmiany formy kary ograniczenia wolności – podsumowanie
Wniosek o zmianę kary ograniczenia wolności może złożyć skazany, obrońca lub kurator sądowy zawodowy. Aby jednak został uwzględniony przez sąd, należy w nim wykazać, że sytuacja skazanego jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem. Każdy wniosek rozpatrywany jest indywidualnie, pod kątem oceny czy rzeczywiście istnieją przesłanki do zmiany formy kary z pracy na cele społeczne na potrącenie wynagrodzenia lub odwrotnie.